Marek Grechuta

Marek Grechuta

fot. Marek Grechuta

Marek Grechuta

Marek Grechuta należał do grona najwybitniejszych polskich artystów XX i początków XXI wieku –

Marek Grechuta należał do grona najwybitniejszych polskich artystów XX i początków XXI wieku – był piosenkarzem, pianistą, kompozytorem i aranżerem, poetą, a także malarzem. Urodził się w Zamościu w 1945 roku. Od dzieciństwa uczył się gry na fortepianie. Ukończył architekturę na Politechnice Krakowskiej. Na przełomie lat 1966/67 założył wraz z kolegą ze studiów, Janem Kantym Pawluśkiewiczem, kabaret o nazwie Anawa (od francuskiego en avant – naprzód), który przekształcił się w zespół muzyczny. Marek Grechuta & Anawa debiutowali jesienią 1967 roku na VI Festiwalu Piosenki Studenckiej w Krakowie, gdzie Tango Anawa zostało uznane za najlepszą piosenkę, a Marek Grechuta zajął drugie miejsce w kategorii wokalistów (za Marylą Rodowicz). Już pierwsza płyta formacji – „Serce” – zademonstrowała jej niepowtarzalny styl, nadający poetyckim tekstom „neoromantyczną” oprawę muzyczną. Występ zespołu na VII KFPP w Opolu (w 1969 roku) zaowocował nagrodą TVP za utwór "Wesele". Wykonanie legendarnego "Korowodu" (Opole’71) przyniosło Grechucie i zespołowi Grand Prix oraz nagrodę MKiS. Po nagraniu dwóch płyt długogrających z Anawa, Marek Grechuta rozpoczął karierę jako solista – towarzyszyła mu grupa WIEM (czyli „W Innej Epoce Muzycznej”). Powstały dwa kolejne albumy, po czym doszło do odnowienia współpracy Grechuty z Pawluśkiewiczem. Jej rezultatem był musical „Szalona lokomotywa” do tekstów Witkacego. Pochodzący z tego dzieła utwór "Hop szklankę piwa" przyniósł Grechucie kolejne Grand Prix w Opolu (w 1977 roku). Od tamtej pory najczęściej pracował sam, pisząc coraz więcej tekstów, a w występach towarzyszyła mu odmładzana i odnawiana co kilka lat formacja Anawa. Marek Grechuta dokonał nagrań w duetach z Marylą Rodowicz (m.in. frywolny "Gaj" do słów Agnieszki Osieckiej) oraz Teresą Haremzą (m.in. Muza pomyślności i Głos). Artysta poświęcił się także dziełom tematycznym – stworzył muzykę do wierszy Tadeusza Nowaka (widowisko „Zapach łamanego w rękach chleba”, wydane później na płycie „Pieśni do słów Tadeusza Nowaka”) oraz cykl „Śpiewające obrazy” (do własnych wierszy, zainspirowanych dziełami malarskimi). Razem z Krystyną Jandą prezentował widowisko telewizyjne „W malinowym chruśniaku” oparte na erotykach Bolesława Leśmiana. Skomponował też muzykę do licznych przedstawień teatralnych (m.in. „Otello”, „Niebezpieczne związki”) oraz filmów (m.in. „Tumor Witkacego”). Jest autorem wielu piosenek dla dzieci i cyklu pieśni „Dziesięć ważnych słów” (1994) – „vademecum moralnego”, dedykowanego młodemu pokoleniu w czasach kryzysu wartości. Ostatni projekt Grechuty, „Niezwykłe miejsca” z 2003 roku, to kolejny album tematyczny, którego inspiracją były podróże Artysty. Marek Grechuta wielokrotnie wystawiał swoje prace malarskie na indywidualnych wystawach w kraju i za granicą. Wydał także tomiki poetyckie: „Na serca dnie” oraz „Krajobraz pełen nadziei” (teksty składające się na drugi ze zbiorów zainspirowały muzykę do albumu o tym samym tytule). Artysta zagrał epizodyczne role w dwóch filmach: „Polowanie na muchy” (reż. Andrzej Wajda) oraz „Tumor Witkacego” (reż. Grzegorz Dubowski) – sam jest bohaterem dokumentalnego portretu filmowego pt. „Z pamiętnika mej duszy” (reż. P. Aleksowski). Dał ponad trzy tysiące koncertów. Jego wspólne nagrania z zespołem Myslovitz zaowocowały utworem "Kraków", jednym z największych hitów 2003 roku. Do bogatej listy "złotych przebojów" Marka Grechuty dopisała się nowa piosenka "Kazimierz Dolny nad Wisłą" z albumu "Niezwykłe miejsca". Marek Grechuta - wspólnie z firmą EMI Music Poland - zdecydował się na wydanie kompletnej dyskografii, zawierającej dodatkowo mnóstwo niepublikowanych wcześniej nagrań. Kilka albumów pojawiło się po raz pierwszy na CD. Reedycje 15. albumów ukazały się w 2005 roku pod wspólnym tytułem "Świecie nasz". 15 grudnia 2001 Marek Grechuta odebrał od firmy Pomaton EMI pierwszą w swojej twórczości Złotą Płytę za album "Dni, których nie znamy", wydany w serii Złota Kolekcja, a sprzedany w nakładzie ponad 50 tysięcy egzemplarzy. W 2006 roku na Festiwalu Polskiej Piosenki w Opolu odbył się koncert "Świat w obłokach" poświęcony twórczości Marka Grechuty. Największe przeboje Artysty zaśpiewali m.in. Anna Maria Jopek, Natalia Kukulska, Dorota Miśkiewicz, Maria Peszek, Maryla Rodowicz, Grzegorz Turnau, Zbigniew Wodecki i zespół Raz Dwa Trzy. Organizatorzy Festiwalu uhonorowali Artystę Grand Prix za całokształt twórczości. źródło: EMI Music Poland