Zamknij

Tradycje bożonarodzeniowe - zwyczaje świąteczne i wigilijne w Polsce

Karolina Piotrowska
23.12.2019 15:11
Tradycje bożonarodzeniowe - zwyczaje świąteczne i wigilijne w Polsce
fot. Shutterstock

W Polsce tradycje bożonarodzeniowe i zwyczaje świąteczne są wspólne dla większości regionów. W wielu domach podczas kolacji wigilijnej śpiewane są kolędy, a przy stole pozostaje jedno wolne nakrycie dla niespodziewanego gościa. Jakie są inne tradycje bożonarodzeniowe w Polsce?

Tradycje bożonarodzeniowe - zwyczaje świąteczne i wigilijne w Polsce to m.in. śpiewanie kolęd, wkładanie sianka pod obrus, przygotowanie 12 potraw na wigilijny stół. Jakie są jeszcze inne tradycje bożonarodzeniowe w Polsce i jakie zwyczaje świąteczne i wigilijne możemy spotkać w różnych częściach naszego kraju?

» Przesądy wigilijne - jakie są najpopularniejsze przesądy wigilijne w Polsce?

TRADYCJE BOŻONARODZENIOWE w Polsce - jakie są zwyczaje wigilijne?

Zgodnie z tradycją bożonarodzeniową w Polsce wieczerza wigilijna rozpoczyna się wraz z "pierwszą gwiazdką na niebie". Jest to symboliczne nawiązanie do Gwiazdy Betlejemskiej zwiastującej narodziny Jezusa, którą według Biblii na wschodniej stronie nieba ujrzeli Trzej Królowie.

» Który fragment Biblii czytamy w Wigilię przed kolacją? [EWANGELIA 24.12]

Wieczerzę rozpoczyna się modlitwą i czytaniem fragmentu Ewangelii Łukasza w części dotyczącej narodzin Jezusa. Potem uczestnicy wieczerzy wzajemnie przełamują się opłatkiem, jednocześnie składając sobie życzenia świąteczne. Zwyczaj łamania się opłatkiem nie jest znany poza Polską i Litwą.

Dlaczego jest 12 potraw wigilijnych i co symbolizują? [ZNACZENIE, TRADYCJA]

Na stole przykrytym białym obrusem z wiązką sianka pod spodem ustawia się o jedno nakrycie więcej niż wynosi liczba zgromadzonych osób. Dodatkowe miejsce przy stole wigilijnym przeznaczone jest dla niezapowiedzianego gościa, a zwyczaj ten upowszechnił się w XIX wieku. Tradycja bożonarodzeniowa związana z pozostawianiem miejsca i nakrycia dla wędrowca jest pozostałością ze słowiańskich wierzeń, gdzie nietkniętą część jedzenia zostawiało się dla duchów przodków.

Dlaczego kładziemy sianko pod obrusem w Wigilię? [ZNACZENIE, SYMBOLIKA]

Dlaczego zostawiamy puste miejsce przy stole wigilijnym i dla kogo?

» Wigilia 2019: jak przygotować stół na kolację wigilijną? [TRADYCJE, ZWYCZAJE]

Jednym z najważniejszych elementów podczas kolacji wigilijnej, jest bożonarodzeniowa tradycja przygotowywania na stół 12 potraw. Tu jednak lista dań może różnić się w zależności od regionu. Podstawowe to zazwyczaj barszcz czerwony na domowym zakwasie z buraków, śledzie (przygotowywane na różne sposoby), karp, kapusta wigilijna (czasem przygotowywana z grochem), kompot z suszu, pierogi z kapustą i grzybami, zupa grzybowa, kutia i inne. Często do 12 potraw wigilijnych zaliczają się także ciasta, m.in. piernik i makowiec.

» 12 potraw wigilijnych: symbolika i lista tradycyjnych potraw na Wigilię 

Wiele potraw ma także swoją symbolikę. Podczas kolacji wigilijnej zamiast mięsa podaje się ryby, które symbolizują Jezusa i odradzanie się do życia. Również kompot z suszu pojawia się wśród potraw wigilijnych nie bez powodu: gruszki miały zapewniać długowieczność, jabłka dawać miłość i zdrowie, a suszone śliwki odpędzały złe moce. Według wierzeń ludowych mak przynosił bogactwo, dlatego tak ważnymi potrawami na wigilijnym stole są kutia, kluski z makiem czy makowiec. Piernik symbolizował dobrobyt i kojarzył się z wyższym statusem społecznym. Z kolei chleb jest symbolem nowego życia oraz dobrobytu. Jego spożycie podczas wigilijnej kolacji ma zapewnić pomyślność w nadchodzącym roku.

» Potrawy wigilijne - przepisy Magdy Gessler na święta Bożego Narodzenia  

Zwyczaje bożonarodzeniowe i tradycje świąteczne i wigilijne

Ważnym zwyczajem świątecznym towarzyszącym wigilii Bożego Narodzenia jest śpiewanie kolęd. Te najbardziej znane to "Wśród nocnej ciszy", "Cicha noc", "Bóg się rodzi", "Lulajże Jezuniu", "Przybieżeli do Betlejem" czy "Dzisiaj w Betlejem". Często też pod choinką umieszczane są prezenty, które wedle tradycji przynosić ma gwiazdor, św. Mikołaj, dzieciątko, aniołek lub gwiazdka.

» Kolędy polskie - utwory i teksty. Najpiękniejsze kolędy na Święta 2019 

Po kolacji wigilijnej wiele rodzin wybiera się wspólnie na Pasterkę. Msza odbywa się najczęściej około północy, jednak tak naprawdę zależy to od ustaleń poszczególnych parafii. Zdarza się, że rozpoczyna się ona już o 21.00 lub 22.00. Informacje na temat godziny Pasterki zazwyczaj podawane są podczas niedzielnych mszy lub publikowane są na stronie internetowej danej parafii.

Wigilia 2019 - SKLEPY: godziny otwarcia sklepów 24 grudnia [BIEDRONKA, LIDL, ŻABKA]

Co ciekawe, jedną z polskich tradycji bożonarodzeniowych jest zachowanie postu w Wigilię. Choć w Kościele katolickim obowiązek postu zniesiono w 1983 roku, w Polsce episkopat podtrzymywał post wigilijny specjalnym dokumentem aż do 2003. Od tego czasu post w Wigilię jest jedynie zalecany. 

» Wigilia - czy jest post 24 grudnia, czy można jeść mięso? 

RadioZET.pl/KP