Zamknij

Stan wyjątkowy w Polsce 2020: KONSTYTUCJA, ZASADY, ODSZKODOWANIA. Co to jest, kto go ogłasza i ile dni trwa?

Paweł Żurek
06.05.2020 13:55
Stan wyjątkowy w Polsce: KONSTYTUCJA, DEFINICJA PRAWNA, PRZESŁANKI. Co to jest, kto ogłasza i ile dni trwa?
fot. MAREK BEREZOWSKI/REPORTER

Stan wyjątkowy to jeden z trzech stanów nadzwyczajnych, który jest wprowadzany w szczególnych, wymienionych w Konstytucji momentach. Ogłoszenie takiego stanu wiąże się m.in. ze znacznym ograniczeniem praw obywatelskich, a także przełożeniem wyborów, jeżeli wypadają w trakcie lub 90 dni po jego zakończeniu. Sprawdzamy, jaka jest definicja stanu wyjątkowego w Polsce, jakie są przesłanki do jego wprowadzenia, ile trwa, a także co mówi o nim Konstytucja.

Wybory 2020: lista kandydatów. Na kogo głosować w wyborach prezydenckich w Polsce? [KANDYDACI]

Stan wyjątkowy w Polsce 2020: co to jest? 

Stan wyjątkowy w Polsce to jeden z trzech obowiązujących w Polsce stanów nadzwyczajnych. Oprócz niego, może zostać wprowadzony stan wojenny i klęski żywiołowej. Wprowadzenie stanu wyjątkowego powoduje w szczególności ograniczenie niektórych praw i swobód obywatelskich.

Stan wyjątkowy: KONSTYTUCJA. Kiedy może zostać ogłoszony?  [DEFINICJA PRAWNA, PRZESŁANKI]

Jak czytamy w artykule 230. Konstytucji, stan wyjątkowy może zostać wprowadzony w razie zagrożenia konstytucyjnego ustroju państwa, bezpieczeństwa obywateli lub porządku publicznego.

W sytuacjach szczególnych zagrożeń, jeżeli zwykłe środki konstytucyjne są niewystarczające, może zostać wprowadzony odpowiedni stan nadzwyczajny: stan wojenny, stan wyjątkowy lub stan klęski żywiołowej. Działania podjęte w wyniku wprowadzenia stanu nadzwyczajnego muszą odpowiadać stopniowi zagrożenia i powinny zmierzać do jak najszybszego przywrócenia normalnego funkcjonowania państwa - Konstytucja RP, rozdział XI, art. 228

Stan klęski żywiołowej w Polsce: USTAWA, KONSTYTUCJA. Co to jest, kto go ogłasza i ile dni trwa?

Stan wyjątkowy: kto go wprowadza? Ile dni trwa?

Stan wyjątkowy wprowadza prezydent na wniosek Rady Ministrów. Może on trwać przez okres nie dłuższy niż 90 dni i obowiązywać na części albo na całym terytorium państwa.

W art. 230 Konstytucji RP czytamy, że przedłużenie stanu wyjątkowego może nastąpić tylko raz, za zgodą Sejmu i na czas nie dłuższy niż 60 dni.

Rozporządzenie o wprowadzeniu stanu wojennego lub wyjątkowego Prezydent Rzeczypospolitej przedstawia Sejmowi w ciągu 48 godzin od podpisania rozporządzenia. Sejm niezwłocznie rozpatruje rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej. Sejm może je uchylić bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.

Koronawirus: OBJAWY.  Jak wygląda leczenie? [MAPA, OFIARY, POLSKA, CHINY]

Koronawirus: INFOLINIA. Gdzie dzwonić? Jaki jest NUMER TELEFONU? Kiedy dzwonić? [GODZINY, KONTAKT]

Stan wyjątkowy: odszkodowanie

Odszkodowanie należy się wszystkim, którzy przez ograniczenie wolności obywatelskich w trakcie trwania stanu nadzwyczajnego (w tym stanu wyjątkowego) ponieśli straty finansowe. Podstawą do uzyskiwania roszczeń jest ustawa z dnia 22 listopada 2002 r. o wyrównywaniu strat majątkowych wynikających z ograniczenia w czasie stanu nadzwyczajnego wolności i praw człowieka i obywatela

Jak możemy przeczytać w dokumencie,  "każdemu, kto poniósł stratę majątkową w następstwie ograniczenia wolności i praw człowieka i obywatela w czasie stanu nadzwyczajnego, służy roszczenie o odszkodowanie. Obejmuje ono wyrównanie straty majątkowej, bez korzyści, które poszkodowany mógłby osiągnąć, gdyby strata nie powstała".

Odszkodowanie za okres trwania stanu wyjątkowego, wojennego lub klęski żywiołowej, wypłaca przedsiębiorcom Skarb Państwa. 

Stan wyjątkowy: co oznacza, na czym polega?

W czasie stanu wyjątkowego oraz w ciągu 90 dni od jego zakończenia nie mogą być zmienione Konstytucja i ordynacje wyborcze oraz nie można rozwiązać Sejmu; nie przeprowadza się też wyborów ani referendów ogólnokrajowych. W przypadku upływu kadencji Prezydenta, Sejmu i Senatu bądź organów samorządu terytorialnego ulegają one odpowiedniemu przedłużeniu.

Wprowadzenie stanu wyjątkowego wiąże się z częściowymi lub całkowitymi zawieszeniem następujących praw obywatelskich na określonym terenie w wybranym czasie:

1) wolności osobistej (art. 97 Konstytucji),
2) nietykalności mieszkania (art. 100 Konstytucji),
3) wolności prasy (art. 105 Konstytucji),
4) tajemnicy korespondencji (art. 106 Konstytucji),
5) prawa koalicji, zgromadzania się i zawiązywania stowarzyszeń (art. 108 Konstytucji)

Stan wyjątkowy w Polsce: czy zostanie wprowadzony?

Stan wyjątkowy w Polsce miałby zostać wprowadzony w Polsce po to, by przesunąć datę wyborów prezydenckich, które mają się odbyć 10 maja 2020 roku. Politycy opozycyjni wielokrotnie deklarowali, że chcą, by prezydent Andrzej Duda ogłosił SW, a tym samym nie dopuścił do głosowania. Wprowadzenia stanu wyjątkowego żądał m.in Borys Budka i Robert Biedroń. - Trzeba wprowadzić stan klęski żywiołowej, lub stan wyjątkowy i zwolnić ludzi z danin - twierdzi szef PO. 

Przedstawiciele partii rządzącej twierdzą jednak, że wystarczające kompetencje do radzenia sobie z koronawirusem daje wprowadzony stan epidemii, a wnioskowanie o stan wyjątkowy wiązałoby się ze znacznym ograniczeniem swobód obywatelskich. - Wprowadzenie stanu wyjątkowego nie jest obecnie rozważane. Na ten moment nie ma żadnych okoliczności do tego, by go ogłaszać - powiedział wiceszef Kancelarii Prezydenta Paweł Mucha w rozmowie Radia ZET.

- Dzisiaj państwo w walce z chorobą działa w oparciu o dwie ustawy. Specustawa i druga ustawa z 2008 roku o zwalczaniu chorób zakaźnych i epidemii. Te ustawy dają władzom pewne narzędzia do tego, żeby z tym problemem, z którym się mierzymy w tej chwili, walczyć. I dopóki państwo może działać w oparciu o te ustawy, które nie ograniczają praw obywatelskich, które nie są żadnym ze stanów nadzwyczajnych, to po prostu nie ma podstaw prawnych tego, żeby wybory przesunąć – mówił Michał Dworczyk w Rozmowie Piaseckiego w TVN 24.  

 Wiceszef Kancelarii Prezydenta Andrzeja Dudy Paweł Mucha  dodał też, że zgodnie z prawem, tylko wtedy gdyby okazało się, że środki, które są przewidziane w ramach aktywności legislacyjnej, czy w ramach działalności służb są niewystarczające można byłoby rozważać wprowadzenie stanu nadzwyczajnego. 

Stan nadzwyczajny w Polsce: co oznacza ? [KONSTYTUCJA, PRZESŁANKI]

Stan wyjątkowy a wybory prezydenckie 2020

Przez rozprzestrzeniającą się epidemię koronawirusa, wybory prezydenckie nie będą się mogły odbyć w takiej formie jak do tej pory. Głosowanie przy urnach w lokalach wyborczych wiązałoby się z ogromnym zagrożeniem dla zdrowia, a nawet życia głosujących i członków komisji. Politycy opozycyjni - Borys Budka, czy Robert Biedroń - zaapelowali, by został wprowadzony jeden ze stanów nadzwyczajnych: wyjątkowy, lub klęski żywiołowej.

Posłowie PiS stoją jednak na stanowisku, że nie ma przesłanek do wprowadzania żadnego stanu nadzwyczajnego.

- Zgodnie z konstytucją wybory powinny się w tej chwili odbyć, chyba że zostałby wprowadzony stan nadzwyczajny. Aby taki stan wprowadzić, to zgodnie z konstytucją muszą być spełnione pewne warunki. Te warunki w tym momencie nie są spełniane, w związku z tym konstytucyjnie rzecz biorąc nie ma możliwości odłożenia wyborów prezydenckich w ogóle, a już w szczególności na rok - podkreślił Jarosław Kaczyński w rozmowie z radiową Jedynką.  

RadioZET.pl/PAP/300Polityka/prawo.pl/gov.pl/PZ