Zamknij

5 miejsc, dla których warto zwiedzić Świętokrzyskie na rowerze

5 miejsc, dla których warto zwiedzić Świętokrzyskie na rowerze
fot. Green Velo

Świętokrzyskie, choć jest jednym z najmniejszych województw w Polsce, oferuje prawdziwe bogactwo atrakcji. Dziewiczą naturę, przepiękne miasta, zamki, pałace i burzliwą historię przeplatającą się z legendami. Właśnie przez ten region Polski przebiega Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo. Nie ma chyba lepszego sposobu na zwiedzanie Świętokrzyskiego niż właśnie na dwóch kółkach.

Odkrywamy 5 miejsc, które obowiązkowo trzeba zobaczyć w czasie rowerowej wyprawy przez Świętokrzyskie.

Kielce: rowerem przez stolicę regionu

Wycieczkę rozpoczynamy od Kielc, czyli stolicy województwa świętokrzyskiego. To ważny ośrodek przemysłowy, akademicki i kulturalny. Miasto nazywane jest geologicznym muzeum pod gołym niebem – na jego obszarze znajduje się aż pięć rezerwatów przyrody. Warto odwiedzić rezerwat Kadzielnia z dwudziestoma pięcioma jaskiniami (trzy z nich są udostępnione do zwiedzania) oraz Karczówkę z pobernardyński klasztorem z XVII wieku. Ciekawie prezentuje się też rezerwat Wietrznia, który powstał w dawnym wyrobisku kopalnianym. Przy rezerwacie działa Centrum Geoedukacji – jest to placówka stawiającą na edukację geologiczną. Wizyta w tym miejscu jest bardzo dobrym wstępem do lepszego zrozumienia fenomenu Gór Świętokrzyskich.

2d

Kielce mogą się też pochwalić prawdziwym bogactwem zabytków. Jednym z najcenniejszych obiektów jest XVII-wieczny Pałac Biskupów Krakowskich. To jedna z najlepiej zachowanych rezydencji z epoki Wazów – mimo przebudowy przez rosyjskiego zaborcę, zachowała swój pierwotny wystrój wnętrz. Warto zobaczyć barokową bazylikę katedralną oraz kościół św. Wojciecha będący najstarszą świątynią w mieście. Miłośnicy literatury powinni odwiedzić Muzeum Lat Szkolnych Stefana Żeromskiego. Obiekt  powstał w 1964 roku w 100-lecie urodzin pisarza. Ekspozycja muzeum koncentruje się na wczesnym okresie życia pisarza (dorastanie, pierwsze próby literackie, nauka w gimnazjum). Nie można pominąć też Muzeum Zabawek i Zabawy w Kielcach. Zwiedzający mogą obejrzeć kilkanaście wystaw, m.in. lalki z całego świata, zabawki ludowe, marionetki teatralne, jak również modele samochodów, samolotów czy statków. Codziennie w południe z wieży zegarowej muzeum „wylatuje" świętokrzyska Baba Jaga.

2e

Na turystycznej mapie atrakcji trzeba uwzględni też kielecki rynek, którego układ zachował się z XIV wieku. Znajdująca się tutaj malownicza zabudowa pochodzi głównie z XIX i XX stulecia. Uwagę zwraca m.in. klasycystyczny gmach urzędu miejskiego wybudowany w 1835 r., budynek Muzeum Narodowego czy „Wójtostwo”, czyli dom wójta z końca XVIII w., w którym przebywał w 1794 roku Tadeusz Kościuszko.

Warto przespacerować się też najbardziej reprezentacyjną ulicą miasta, czyli ulicą Sienkiewicza. Zobaczymy tu szereg zabytkowych obiektów, m.in. Teatr im. Stefana Żeromskiego, hotel Wersal czy budynek Banku Gospodarki Żywnościowej będący przykładem architektury secesyjnej.

Sandomierz: w królewskim mieście

Sandomierz przez wiele osób kojarzony jest z „Ojcem Mateuszem”. Warto wziąć przykład z serialowej postaci i zwiedzić to świętokrzyskie miasto na dwóch kółkach. Zdecydowanie jest co zwiedzać. Sandomierz, malowniczo położony na siedmiu wzgórzach,  należy do najpiękniejszych i najstarszych miast w Polsce.  Zachowało się tu ponad 120 zabytków architektury z różnych epok. Wrażenie robi tutejszy rynek wypełniony trzydziestoma zabytkowymi kamienicami. Stare miasto najlepiej obejrzeć z punktu widokowego w Bramie Opatowskiej.

Sandomierz
fot. Green Velo

Na mapie atrakcji Sandomierza trzeba uwzględnić też wzniesiony na skarpie Zamek Królewski, wybudowany w gotyckim stylu Dom Długosza, kościół św. Jakuba oraz raz Collegium Gostomianum – jedną z najstarszych szkół średnich w Polsce. Pod starym miastem przebiega też podziemna trasa turystyczna – warto zsiąść z roweru i podziwiać rozległe piwnice oraz dawne tunele.

Ale to nie koniec atrakcji. Okolice miasta są jednym z najbardziej zasobnych w sady owocowe rejonów Polski. Znajduje się tu ponad 20 tys. ha sadów jabłoniowych i po ok. 600 ha sadów morelowych, brzoskwiniowych i czereśniowych. Jadąc szlakiem Green Velo pomiędzy Sandomierzem a Ujazdem, można podziwiać przepiękne krajobrazy – szczególnie w okresie kwitnienia drzew.

Ujazd: unikatowy zamek Krzyżtopór

Obowiązkowym punktem na rowerowej trasie powinny być ruiny zamku-pałacu Krzyżtopór w Ujeździe. Obiekt został wzniesiony w pierwszej połowie XVII wieku (na polecenie wojewody sandomierskiego Krzysztofa Ossolińskiego) i był największą tego typu budowlą w Europie przed powstaniem Wersalu. Pierwotnie składał się z zespołu pałacowego i otoczony był murami z czterema bastionami. Sam pałac został zaprojektowany jako swoisty kalendarz – miał podobno tyle baszt ile kwartałów, dużych sal – ile miesięcy, pokoi – ile tygodni i okien – ile dni w roku. Strop w sali jadalnej był podobno szklany, a biesiadnicy podczas posiłków mieli okazję oglądać nad sobą pływające egzotyczne ryby.

Zamek Krzyżtopór
fot. Green Velo, S. Rakowski

Choć zamek nigdy nie został w pełni ukończony i do dziś zachowały się jedynie ruiny, budowla stanowi cenny zabytek architektoniczny. O dawnej świetności tego obiektu świadczą zachowane w 90 proc. mury. Od 2018 zamek Krzyżtopór ma status pomnika historii. A skąd wzięła się taka nazwa? Krzyż był symbolem wiary i polityki wojewody, a topór herbem Ossolińskich. Oba te symbole są umieszczone na bramie wjazdowej do pałacu. Pierwotnie jednak budowla nazywana była „Krzysztopór” i najprawdopodobniej pierwszy jej człon wywodził się od imienia fundatora.

Oblęgorek: śladami Henryka Sienkiewicza

Ciekawym punktem na mapie Świętokrzyskiego jest Oblęgorek. Miejscowość zasłynęła przede wszystkim z dawnej posiadłości Henryka Sienkiewicza, którą pisarz w 1900 roku otrzymał w darze od społeczeństwa z okazji 25-lecia pracy literackiej. Dwa lata później pałac ten stał się letnią rezydencją polskiego noblisty. Właśnie tutaj powstała nowela „Dwie łąki” oraz fragmenty słynnej powieści „W pustyni i w puszczy”. W 1910 roku, gdy pisarz zachorował na malarię, Oblęgorek przeobraził się z kolei w swoiste uzdrowisko dla pisarza.

Obecnie w pałacu znajduje się muzeum poświęcone życiu i twórczości polskiego noblisty (to oddział Muzeum Narodowego w Kielcach). Wnętrze obiektu wiernie oddaje układ pokoi i ich wyposażenia z czasów zamieszkiwania w pałacu rodziny Sienkiewiczów. W gabinecie znajdują się meble, książki, obrazy i dary jubileuszowe, które pisarz przywiózł z mieszkania warszawskiego – w tym dębowe biuro kupione specjalnie do Oblęgorka.  Część mebli znajdujących się w jadalni należała do posagu pierwszej żony Sienkiewicza. Uwagę zwraca też galeria portretów i fotografii rodzinnych.

2h

Pałacyk jest położony w urokliwej okolicy sąsiadującej ze strumykiem (zwanym przez miejscowych Gacówką), a także z Suchedniowsko-Oblęgorskim Parkiem Krajobrazowym. W obrębie tego parku znajdują się liczne pomniki przyrody, w postaci m.in. dębów, tulipanowców, klonów i modrzewi.

Sielpia Wielka: wypoczynek nad zalewem

Sielpia Wielka nazywana jest czasem „wakacyjnym kurortem” województwa świętokrzyskiego. Największą atrakcją tej miejscowości jest otoczony lasami sosnowymi zalew o powierzchni niemal 60 ha. Powstało tu kilkadziesiąt ośrodków wypoczynkowych – w tym domki letniskowe, pensjonaty i hotele.

2i

Sielpia to dobre miejsce do aktywnego spędzania czasu – dostępne są rowerki wodne, kajaki, nie brakuje też miejsc dla wielbicieli wędkarstwa. Okoliczne lasy to z kolei świetne miejsce na wycieczki piesze i rowerowe. Ci, którzy chcą odpocząć po dłużej wyprawie, mogą też po prostu odpocząć na niewielkiej plaży nad wodą.