Zamknij

Podlaskie na weekend. Rowerem przez Puszczę Białowieską

Rowerzyści w lesie
fot. Green Velo

Puszcza Białowieska i jej okolice to prawdziwy raj dla miłośników przyrody, kultury i rowerowych wycieczek. Nie ma lepszego sposobu na odkrywanie piękna i atrakcji tego miejsca niż właśnie na dwóch kółkach. Chociaż weekend może okazać się niewystarczający na poznanie bogactwa jednego z najbardziej zielonych terenów w Polsce, z pewnością będzie to dobry początek dla rowerowej przygody na Podlasiu.

Zwiedzanie Podlasia na rowerze umożliwia przebiegający przez ten region odcinek Wschodniego Szlaku Rowerowego Green Velo. W samym województwie podlaskim rozciąga się na długości ponad 600 kilometrów!

Na terenie Puszczy Białowieskiej turyści mogą skorzystać z licznych kwater agroturystycznych, a także z gęstej sieci innych oznakowanych szlaków rowerowych. Można zjechać z trasy głównej, aby zwiedzić okolicę. Oczywiście trzeba na to przeznaczyć zdecydowanie więcej czasu – ale jak zawsze na tym szlaku, warto! Puszcza Białowieska to prawdziwa perełka przyrodnicza. Od 1932 roku funkcjonuje tu Białowieski Park Narodowy, który chroni obszar ostatnich w Europie nizinnych lasów liściastych o cechach pierwotnych. Park jest jedynym polskim obiektem przyrodniczym wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Rowerową wycieczkę rozpoczynamy w geometrycznym środku Puszczy Białowieskiej po polskiej stronie granicy. Punkt ten został oznaczony pomnikiem, który znajduje się tuż za wjazdem do Białowieży. Stolica puszczy to w rzeczywistości kilka osad połączonych w jeden ośrodek miejski. Miejsce to oferuje bardzo wiele turystycznych atrakcji – jeden dzień może nie wystarczyć, aby odkryć je wszystkie. Niezwykłym zabytkiem przypominającym o carskiej przeszłości jest cerkiew św. Mikołaja. Car Aleksander III w 1894 roku osobiście wizytował budowę tej ceglanej świątyni. Jej ceramiczny ikonostas, jedyny taki zabytek w Polsce, wykonano z chińskiej porcelany sprowadzonej z Petersburga.

Cerkiew św. Mikołaja w Białowieży - green velo
fot. Green Velo

Warto przespacerować się też po Parku Pałacowym. Choć główna budowla, czyli carski pałac, nie przetrwał do naszych czasów, zachowała się brama wjazdowa oraz drewniany dworek gubernatora – zatrzymywały się w nim znane postacie polityki, w tym sam car Aleksander II.

Dworek Gubernatora - Białowieża - green velo
fot. Green Velo

Osobliwości Białowieskiego Parku Narodowego można poznać w Muzeum Przyrodniczo-Leśnym BPN w Białowieży. Wizyta w tym miejscu to doskonały wstęp do poznawania terenu puszczy. W muzeum prezentowane są najbardziej charakterystyczne dla puszczy zbiorowiska leśne, zjawiska przyrodnicze oraz sposoby historycznego użytkowania tego obszaru na przestrzeni wieków.

To nie koniec atrakcji. Ciekawym miejscem jest Białowieża Pałac – nieczynna obecnie końcowa stacja kolejowa położona w centrum miejscowości. Zadaszony peron służył niegdyś władcom Rosji przyjeżdżającym do Białowieży na polowania (dziś odbywają się tu wystawy). Warto odwiedzić też Białowieżę Towarową – to odnowiony zespół budynków dworcowych wzniesionych w 1903 roku z myślą o carze Mikołaju II. W drewnianym budynku mieści się obecnie restauracja carska. W kompleksie znajdziemy też wieżę ciśnień, w której powstały apartamenty carskie urządzone w klimacie z okresu cara Mikołaja.

Białowieża Towarowa to także przystanek początkowy Białowieskich Drezyn będących oryginalną formą poznania przyrody Puszczy Białowieskiej. Jeśli mamy nieco więcej czasu, obowiązkowo trzeba skorzystać z tej atrakcji. Drezyny ręczne są to lekkie pojazdy szynowe, które są napędzane przez… samych pasażerów. Maksymalna prędkość to około 20 km/h. Warto wybrać krótki odcinek trasy biegnący ze Stacji Białowieża Towarowa do Stacji Białowieża Pałac (około 35 min w obie strony). Dla najwytrwalszych została przygotowana trasa liczącą 36 km i biegnąca przez stacje: Białowieża Towarowa–Grudki–Miejsce Mocy–Czerlonka–Nieznany Bór–Czerlonka–Miejsce Mocy-Grudki Białowieża Towarowa. Przejazd trasy w obie strony trwa około 7 godzin.

Na turystycznej mapie Białowieży warto uwzględnić też Skansen Architektury Drewnianej Ludności Ruskiej Podlasia. To zespół obiektów budownictwa drewnianego z terenu Podlasia. Kompleks, który jest prywatną inicjatywą grupy studentów, powstał na terenie dawnej wsi Kropiwnik zniszczonej podczas II wojny światowej. Skansen składa się z dziewięciu dobrze zachowanych obiektów, wśród nich są m.in. kryte słomą chaty, drewniana kapliczka,  dwa wiatraki i  majsternia, czyli dawny warsztat z początku XX wieku. Każdy z budynków jest dobrze wyeksponowany i fantastycznie współgra z otaczającą go przyrodą.

Po poznaniu największych atrakcji Białowieży kierujemy się w stronę Hajnówki. Warto zwrócić uwagę na drewniany kierunkowskaz prowadzący do „Miejsca Mocy” – to prawdopodobne miejsce kultu Słowian. Rosną tu drzewa o nietypowych kształtach, a wokół leżą głazy i kamienie, które tworzą kamienny krąg. Radiesteci potwierdzili nagromadzenie w tym miejscu ładunków dodatnich korzystnie wpływających na organizmy żywe (stąd też wzięła się nazwa „Miejsce Mocy”).

Dalej należy kierować się zielonym szlakiem przez miejscowość Podcerkwy, a następnie niebieskim przez Sacharewo aż do Hajnówki. Miasto to nazywane jest „Bramą do puszczy” i jest popularnym punktem startu dla przygody z Białowieskim Parkiem Narodowym. Wizytówką Hajnówki jest sobór pw. Świętej Trójcy – budowla zachwyca  z zewnątrz finezyjnie ukształtowanym dachem z cebulastymi  kopułami, a wewnątrz wielobarwnymi malowidłami przedstawiającymi sceny z Biblii. Cerkiew wyróżnia się też świetną akustyką – co roku odbywa się tu Międzynarodowy Festiwal „Hajnowskie Dni Muzyki Cerkiewnej” (uczestniczą w nim chóry z całego świata).

Sobór św. Trójcy w Hajnówce - green velo
fot. Green Velo

Ale to początek turystycznych atrakcji. W Hajnówce warto odwiedzić też Park Miniatur Zabytków Podlasia. Można tam zobaczyć charakterystyczną dla regionu kolorową architekturę drewnianą, obiekty sakralne czy pałace – oczywiście w pomniejszonej wersji (są wykonane w skali 1:25). Na obrzeżach miasta znajdują się skansen i stacja kolejki wąskotorowej. Druga z atrakcji spodoba się szczególnie rodzinom z dziećmi. Wąskotorowa kolejka leśna kursuje na trasie Hajnówka – Topiło. To wspaniała okazja do tego, aby z całkowicie innej perspektywy zobaczyć Puszczę Białowieską. Niegdyś po tych torach (wybudowanych przez Niemców w okresie I wojny światowej) transportowano drewno, dziś odbywają się tutaj wycieczki turystyczne.

Po zwiedzeniu Hajnówki jedziemy do wsi Budy. Na jej terenie znajduje się skansen Sioło Budy – oryginalna kresowa zagroda z XIX w. Na terenie tego kompleksu zobaczymy m.in. dobrze zachowaną chatę z 1836 roku, stodołę, wozownię oraz studnię z żurawiem. W skansenie funkcjonuje też Galeria Rękodzieła. Obok stoi Karczma Osocznika serwująca regionalną kuchnię – warto się tutaj zatrzymać przed dalszą częścią trasy.

Sioło Budy - green velo
fot. Green Velo

Następnie szlak przebiega przez Teremiski. Po drodze miniemy też rezerwat pokazowy żubrów niedaleko Białowieży – warto zatrzymać się tam na moment. W tym niezwykłym rezerwacie, w warunkach zbliżonych do naturalnych, eksponowane są nie tylko żubry, ale również  łosie, jelenie, sarny, rysie i wilki.

Żubry w Puszczy Białowieskiej - green velo
fot. Green Velo

Ciekawym punktem w końcowym odcinku rowerowej wycieczki jest ścieżka edukacyjna „Szlak Dębów Królewskich i Książąt Litewskich”. Ma około 500 metrów długości i biegnie wokół wiekowych dębów, których wiek szacowany jest na 150-500 lat.  Każde z drzew ma swojego królewskiego patrona (m.in. Władysława Jagiełłę, Stefana Batorego czy Zygmunta Augusta). Trasa prowadzi po drewnianych kładach, a jej przejście zajmuje około 20 minut.

Ostatni odcinek rowerowej trasy prowadzi z powrotem do Białowieży. W stolicy Puszczy Białowieskiej znajdziemy wiele godnych polecenia obiektów noclegowych. Warto wymienić m.in. Hotel Żubrówka, Hotel Białowieski oraz pokoje gościnne „U Heleny i Piotra”. Znajdą się też miejsca dla tych, którzy lubią dobrze zjeść. Warto wstąpić do restauracji Stoczek 1929 oraz restauracji Pokusa.

mapa_velo_w_poszukiwaniu

Trasa wycieczki: Białowieża – Podcerkwy (7,2 km) – Sacharewo – Hajnówka (28,8 km) – Budy (39 km) – Teremiski – Rezerwat pokazowy żubrów (46 km) – Białowieża (łącznie 49 km)